Përkujtohet sot në Galerinë Kombëtare të Arteve skulptori i njohur


Një shekull në daltën e Odhise Paskalit

Admirina Peçi

Ai kurrë nuk kreu studime për skulpturë në jetën e tij. Por kjo nuk e pengoi që ai të ishte ndër më të mëdhenjtë e skulpturës shqiptare.

Odhise Paskali së bashku me famën e artit të tij ka mbërritur në kufirin e moshës ku shënohet shifra 100. Një përvjetor i veçantë që përkujtohet në Galerinë Kombëtare të Arteve me një miniekspozitë skulpture me 8 vepra të ndodhura në fondin e Galerisë Kombëtare të Arteve. Ishte menduar që për artistin e madh nën këtë 100-vjetor të akordohej nga Presidenti i Shqipërisë edhe titulli "Nderi i Kombit". Por ky titull do t'i akordohet vetëm në muajin janar pas vdekjes, skulptorit të sa e sa monumenteve kombëtare, të shpërndara në të gjithë Shqipërinë, Odhise Paskalit. Sipas drejtorit të Galerisë Kombëtare, Abaz Hado, atë ditë do të zhvillohet edhe një simpozium shkencor mbi figurën e artistit. Ndërsa sot paradite në përvjetorin e lindjes së tij, pranë këtij institucioni, përveç një pasqyrimi të shkurtër të kontributit që Paskali ka dhënë në kulturën tonë, do të ekspozohen edhe disa punë të tij, të ndodhura në fondin e galerisë. "Janë 8 skulptura që autori i ka punuar në periudha të ndryshme të jetës së tij, që do të ekspozohen për publikun, mes të cilave figura e një malësori e derdhur në bronz, një miniskulpturë luftëtari, figura e ish-diktatorit Enver Hoxha në rini të tij", thotë drejtori i Galerisë Kombëtare të Arteve, Abaz Hado, sipas të cilit, vepra më interesante që do të paraqitet në këtë ekspozitë përkujtimore është boceti i statujës "Fundi i Nazizmit", e cila ndodhet në oborrin e njërit prej kampeve të përqendrimit "Mathauzen".

E megjithëse, Paskali nuk studioi për skulpturë, ai mbetet më i madhi skulptor shqiptar i të gjitha kohërave. Odhise Paskali ishte shkrimtar, gazetar, përkthyes, piktor, skulptor. Kishte mbaruar studimet e larta për filozofi dhe letërsi në Torino, por deri në vitin 1927 ende nuk e dinte se çfarë drejtimi do të merrte jeta e tij. Ai krijonte në shumë gjini dhe të gjitha ishin të arrira. Ndërsa botonte mendimet e tij në shtypin e kohës, realizonte edhe skulpturë. Vepra e tij e vitit 1924, "I urituri", do të bëhej e njohur për të gjithë shqiptarët brenda dhe jashtë vendit dhe ky ishte momenti kur u dallua më së shumti si skulptor. Një ndër kryeveprat e tij mbetet figura e Skënderbeut, e cila ndryshe nga të gjitha realizimet e deritanishme, duket se i shkon më për shtat heroit kombëtar. Për të ai ka punuar për një kohë të gjatë, ndërsa janë edhe vepra të tjera të tij shumë të njohura si "Flamurtari", "Luftëtari Kombëtar", "Malësori", "Jeronim De Rada", "Naim Frashëri" etj. Por në jetën e tij artistike skulptorit Paskali i humbën shumë vepra. Mendohet se një numër i madh veprash që i përkasin viteve ´30-të gjenden në Itali, Gjenevë, Maqedoni etj. Shumë janë marrë si plaçkë lufte gjatë pushtimit. Në vitin 1925, kur sapo kishte përfunduar kryeveprën e tij "I urituri", Odise Paskali, kërkonte mundësitë për të studiuar në Akademinë e Arteve të Bukura në Itali, dëshirë të cilën mund t'ia realizonte vetëm mbreti. Ai dërgon në Pallatin Presidencial dy veprat e tij të fundit "I urituri" dhe "Fytyrë vajze", vepra që më pas mbetën në pallatin e Zogut, e më pas u nisën për në Itali.



Jeta e skulptorit të madh

Odhise Paskali lindi në Përmet në vitin 1903. Studioi për Letërsi dhe Filozofi në Torino të Italisë, ku më pas vazhdoi studimet për histori arti në vitin 1927. Vite më vonë, në 1931-shin krijoi shoqërinë "Miqtë e artit". Në periudhën 1932-1937, në disa qytete të Shqipërisë, u ngritën disa monumente skulpturore, punime të autorit. Skulptori i Popullit është i njohur për shumë nga punimet e tij, por mbi të gjitha në krijimtarinë e vet të larmishme janë të njohura veprat: "I urituri", "Lufëtari Kombëtar", "Themistokli Gërmenji", në Korçë; "Ushtari i panjohur", "Partizani fitimtar" (Mathauzen, Austri) 1968; Monumenti i Skënderbeut në Tiranë me bashkautorë; Bustet: Naim Frashëri, Jeronim De Rada, Vojo Kushi e shumë vepra të tjera. Për të gjithë ata që e kanë vlerësuar, vepra e tij mbetet një shkollë e vërtetë arti.

© 2003 Gazeta Panorama